سرطان پوست به زبان بسیار ساده
سرطان پوست چيست؟
پوست بزرگترين عضو بدن و وظيفه آن ذخيره چربي، خنک نگهداشتن بدن و ساختن ويتامين D در بدن است و بدن را از عفونت، نور، از دست رفتن آب و ساير مايعات و جراحت حفاظت مي کند. سرطان پوست بيماري است که در آن سلولهاي بدخيم از بافت پوست نشات ميگيرند و به طور نامنظم و فزايندهاي تکثير و به طريقي از سيستم ايمني و دفاعي بدن عبور ميکنند بدون اينکه موجب عکسالعمل
تدافعي و تهاجمي در سيستم ايمني بدن شوند. مهمترين عامل پيشتاز و مستعد سرطان پوست، جهش در DNA سلول بر اثر اشعه ماوراي بنفش است که منجر به شروع تراريختي سلول و سرطاني شدن آن ميشود.
با توجه به نوع سلول پوستي که دچار تراريختي و سرطان شده است اشکال مختلفي از سرطان پوست وجود دارد که هر کدام نشانهها و عوارض خاص خود را دارند. شايعترين اشکال سرطان پوست عبارتند از:
1 ـ سرطان سلولهاي بنياني يا پايه
2ـ سرطان سلولهاي فلسي
3ـ سرطان سلولهاي ملانوسيست ( ملانوما)
سرطان سلولهاي بنياني
سرطان سلولهاي بنياني شايعترين نوع سرطان پوست به شمار مي آيد و نسبت به ديگر اشکال سلولهاي سرطاني پوست خطر کمتري دارد. سرطان سلولهاي بنياني که در پايه اپيدرم (لايه خارجي پوست) قرار دارند سرعت رشد کم و آرام داشته و به ندرت گسترش مييابند.
سبب شناسي سرطان سلولهاي بنياني پوست عبارت است از: در معرض تابش نور شديد آفتاب قرار گرفتن بدن از جمله صورت، گوشها، گردن، سر، شانهها و پشت، تماس با مواد شيميايي مانند آرسنيک و مواد راديو اکتيو، جراحتهاي باز، سوختگي، خالکوبي و واکنشهاي حساسيتي نسبت به واکسن.
افرادي که پوست و موي روشن و چشم آبي، سبز و خاکستري دارند و همچنين اشخاصي که مشاغل آنها در فضاي باز است و به طور متوالي در معرض نور آفتاب هستند نيز از خطر بالا تري براي ابتلا به سرطان سلولهاي بنياني پوست برخوردارند.
علائم هشدار دهنده سرطان بنياني پوست
زخمهاي بازي که خونريزي در آن پس از سه هفته يا بيشتر ترميم نيافته باشد.
لکه سرخ يا حساسيتي که ممکن است حالت خشکي درد و يا خارش داشته و بهبود نيابد.
بر آمدگي شفافي که به رنگ صورتي، قرمز، سفيد است و يا در افراد با پوستهاي تيره به رنگ قهوهاي و سياه نمايان شود و گاهي با خال اشتباه گرفته ميشود.
لکه صورتي که با حاشيه بر آمده و فرو رفتگي خشک در مرکز آن همراه است در اين مورد با رشد لکه، رشتههاي نازک رگهاي خوني ممکن است بر سطح آن ايجاد شود.
سرطان سلولهاي فلسي پوست
سرطان سلولهاي فلسي دومين شکل شايع سرطان پوست به شمار ميرود که ميتواند تمام بدن از جمله لايههاي مخاطي را در بر گيرد. اکثر اشکال سرطان سلولهاي فلسي مدتها به لايه اپيدرم محدود ميماند و در صورت درمان نشدن به لايه هاي زيرين پوست سرايت کرده و بافتهاي ديگر را مورد تهاجم قرار ميدهد. در معرض تابش نور شديد آفتاب قرار گرفتن اعضاي بدن مانند صورت، گردن، اطراف گوشها،
پوست سر بدون پوشش مو، دست، شانه، پشت بدن و لب پايين دهان از جمله علل ابتلا به اين نوع سرطان است. زخمهاي باز، تابش اشعه ايکس و تماس با مواد شيميايي مانند آرسنيک و فراورده هاي نفتي از ديگر عوامل ابتلا به سرطان سلولهاي فلسي پوست است. درمان توسط داروهاي سرکوبگر سيستم دفاعي بدن احتمال ابتلا به اين نوع سرطان پوست را افزايش ميدهد. نشانه هاي ابتلا به اين نوع سرطان در موارد بسيار معدودي در پوستهاي سالم ديده شده است که محققان آن را ناشي از عوامل ژنتيکي تلقي ميکنند.
علائم هشدار دهنده سرطان سلولهاي فلسي پوست
رشد ضايعه زگيل مانند که حالت خشکي پيدا و خونريزي کند.
لکه فلس مانند با حاشيه نامنظم که ممکن است حالت خشکي و خونريزي داشته باشد.
زخم بازي که خونريزي داشته و يا خشک شده و براي مدت طولاني بهبود نيافته باشد.
وجود تودهاي برآمده که مرکز آن فرو رفته و خونريزي کند. چنين توده اي ممکن است سريع بزرگ تر شود.
سرطان ملانوما
سرطان ملانوما رشد بدخيم سلولهاي ملانوميسم است. اين سلولها رنگدانه تيره پوست، مو، چشم و خالهاي بدن را توليد ميکنند. از اين رو تومورهاي ملانوما اکثراً قهوهاي و يا سياه است. ولي در موارد معدودي نيز سرطانهاي ملانوم رنگدانه توليد نکرده و به رنگ پوست صورتي، قرمز و يا بنفش ظاهر ميشوند.
ملانوما از خطرناک ترين انواع اشکال سرطان پوست بشمار مي رود. اين نوع سرطان اگر زود تشخيص داده شود درمان آن 100 درصد امکان پذير است. اما چنانچه حالت تهماجمي پيدا کرده و به ساير بافتهاي بدن سرايت کند درمان آن امکان پذير نخواهد بود .
اشکال سرطانهاي ملانوم به چهار دسته تقسيم مي شوند:
ملانو م سطحي : اين نوع ملا نوم به صورت لکه اي مسطح و يا کمي بر آمده با حاشيه نامنظم ظاهر مي شود. اين لکه ممکن است به رنگهاي قهوهاي –سياه – قرمز –آبي و يا سفيد نيز ظاهر شود.
لنتيگو ماليگنا : لنتيگو ما ليگنا مانند ملانومهاي سطحي نزديک به سطح پوست رشد مي کند و همراه با سايه هاي برنزه – قهوهاي و يا قهوهاي تيره همراه است. اين سرطان که به آهستگي رشد مي کند و ممکن است به ملانوم لنتيگو ماليگنا که حالت تهاجمي دارد تبديل شود.
ملانوم اکرال لنتيجينوس : ملانوم اکرال لنتيجينوس قبل از اينکه لا يه هاي عميق تر پوست را در بر بگيرد، ابتدا به طور سطحي رشد ميکند. اين نوع ملانوما با ساير اشکال ملانوم متفاوت است زيرا به شکل سايههاي سياه و يا قهوهاي زير ناخنها، کف پا و يا کف دست نمايان ميشود. اين نوع سرطان از شايعترين اشکال ملانوما در بين سياه پوستان آمريکايي و آسيايي است و از جمله نادرترين اشکال ملانوما در بين سياهپوستان آفريقايي است.
ملانوم گرهاي : ملانوم گرهاي معمولاً جنبه تهاجمي داشته و زماني تشخيص داده ميشود که سطح آن بر آمده شده است. رنگ اين گرهها اکثرا سياه و بعضي اوقات آبي، خاکستري، سفيد، قهوهاي، برنزه، قرمز و يا همرنگ پوست است. اين نوع سرطان معمولاً در تنه، پا، دست افراد مسن و بر روي سر مردان ديده ميشود. اين نوع سرطان شديدترين و تهاجميترين نوع سرطان ملانوم است.
الگوهاي درماني سرطان پوست
تظاهرات باليني سرطان پوست در هر شخص متفاوت است از اين رو تعيين درمان مناسب بستگي به سن، وضعيت بدن، سابقه طبي بيمار، پيشرفت بيماري، سازگاري بدن بيمار با دارو و الگوهاي مختلف درماني دارد.
در مجموع الگوهاي درماني سرطان پوست عبارتند از:
جراحي: برداشتن بافت بدخيم و کمي از بافت سالم پوست که روش معمول الگوي درماني سرطان پوست است و به اشکال مختلف انجام مي شود و عبارتند از:
کرايوتراپي يا استفاده درماني از سرماي شديد براي تخريب بافت. در اين روش ضايعه بدخيم با استفاده از نيتروژن مايع منجمد شده و در نتيجه آن، سلولهاي سرطاني نابود شده و از بين مي روند.
خشکاندن و تخريب بافتهاي سرطاني از طريق جريان الکتريکي پرفرکانس.
کورتاژ يا پاک کردن سطح مبتلا به بيماري با استفاده از کورت (وسيله قاشقي شکل). در اين روش جراح ضايعه بدخيم را تراشيده و به وسيله کورت پاک و تميز مي کند.
پيوند پوست که بر روي بستر پوست آسيب ديده ناشي از جراحي و برداشتن توده سرطاني حاصل شده انجام ميگيرد. درمان ليزري که به وسيله پرتو نوري ليزر، سلولهاي سرطاني برداشته شده و از بين مي روند.
جراحي ميکروگرافي مه: در اين روش ضايعه سرطاني با کمترين صدمه به بافت سالم برداشته ميشود و طي آن، جراح با استفاده از ميکروسکوپ مقطع بافت سرطاني را مورد بررسي قرار ميدهد تا به طور کامل از نابودي سلول سرطاني اطمينان حاصل کند.
راديوتراپي: الگوي درماني ضايعه سرطاني با استفاده از اشعه يونيزان که منجربه انهدام سلولهاي سرطاني و کوچک شدن اندازه ضايعه سرطاني مي شود.
شيمي درماني: استفاده از داروهاي شيميايي منجر به انهدام سلولهاي سرطاني پوست مي شود. براي درمان سرطان پوست دو نوع شيمي درماني وجود دارد:
شيمي درماني موضعي که استعمال لوسيون يا کرم بر روي پوست است که منجربه انهدام سلولهاي بدخيم ميشود. در اين روش کرم و لوسيونهاي شيميايي که معمولا حاوي اسيد تريکلرو-استيک هستند روي پوست قرار داده ميشوند (نبايد روي پوست ماليده شود).
شيمي درماني باليني که داروهاي شيميايي از طريق خوراکي يا تزريق وريدي و يا داخل عضلاني تجويز ميشود.
شيمي درماني الکتريکي: استفاده از الگوي شيمي درماني توأم با ارتعاشات الکتريکي جهت مهار کردن رشد فزاينده سرطان پوست. پرتو درماني: در اين شيوه رنگ به داخل يک وريد تزريق و سپس در تمام بدن منتشر مي شود. بعد از چند روز، اين رنگ فقط در سلولهاي بدخيم باقي مي ماند. سپس با تابش نور قرمز رنگ ليزري رنگ درون سلول سرطاني نور را جذب ميکند و منجر به عکس العمل فوتوشيميايي که مخرب سلولها است، مي شود.
درمان بيولوژيکي يا ايمنولوژيک که مشتمل بر بازسازي، تحريک، هدايت و تقويت سيستم طبيعي دفاعي بدن بيمار است و با استفاده از آنتي بادي و هدايت سيستم دفاعي خود بيمار جهت مبارزه با سرطان صورت مي گيرد. استفاده از عواملي مانند اينترفرونـ سلولهايي که فعاليت ضدتوموري مستقيم دارند و آنتي بادي هاي مونوکلونال که اثرات تداخل بقاء سلول را دارند، رشد سرطان را کاهش مي دهد.
سرطان پوست يکي از شايع ترين و در عين حال قابل پيشگيري ترين سرطانهاست. اکثر اشکال سرطان پوست در نقاط برهنه بدن مانند صورت، دست، ساعد و گوش ايجاد ميشود از اين رو پوست بايد در برابر اشعه خورشيد محفوظ بماند و کرمهاي ضد آفتاب مناسب که فاکتور محافظت در برابر آفتاب آنها پانزده يا بيشتر است توصيه ميشود.
سرطان پوست شايد گونه ی خطرناكی به نظر نرسد اما واقعيت اين است كه يك بيماری بسيار کمياب كه گونه ی ويژه ای از سرطان پوست است، با نام ملانوما (Melanoma skin cancer) در حال کشتار انسان هاست.
امسال ۶۲ هزار نفر تنها در ايالات متحده قرباني ملانوما شده اند. اگر ملانوما به موقع تشخيص داده شود، قابل درمان است اما به تعويق افتادن تشخيص آن، باعث مي شود كه سرطاني كشنده در بدن رشد يابد.
مشكل اصلی كه در مورد ملانوما بايد دقت شود، اين است كه يك بار ايجاد شدن ملانوما در بدن مي تواند فرد مبتلا را براي ابتلاي دوباره به آن آماده كند.
دانشمندانی كه در آزمايشگاه سرطان بيمارستان سروان كترين آمريکا فعاليت مي كنند، مي گويند: كساني كه يك بار به اين بيماري مبتلا شده باشند، بايد به طور مرتب مورد معاينه پزشكي قرار گيرند و به اين ترتيب اطمينان خاطر خود را نسبت به ابتلاي مجدد به ملانوما افزايش دهند.
دكتر كويت مي گويد كه خطر بازگشت اين بيماري حدود يازده درصد است و در صورت ابتلاي دوباره به آن، احتمال مبتلا شدن برای باز سوم به ۳۰ درصد مي رسد.
عامل ديگري كه ريسك ابتلا به بيماري ملانوما را به شدت افزايش مي دهد، داشتن سابقه ی سرطان در خانواده و يا ابتلا به بيماري هاي كك و مک و خالهای بد شكل و مشكوك است.
به هر حال زير نظر پزشك متخصص پوست بودن، عامل مهمي در تشخيص و درمان به موقع بيماری ملانوما است.
آگاهی بيشتر در باره ی ملانوما : www.cancerhelp.org.uk
سرطان پوست چيست؟
پوست بزرگترين عضو بدن و وظيفه آن ذخيره چربی ـ خنک نگهداشتن بدن و ساختن ويتامين D در بدن است و بدن را از عفونت، نور، از دست رفتن آب و ساير مايعات و جراحت حفاظت می کند.
سرطان پوست بيماری است که در آن سلولهای بدخيم از بافت پوست نشات می گيرند و به طور نامنظم و فزاينده ای تکثير و به طريقی از سيستم ايمنی و دفاعی بدن عبور می کنند بدون اينکه موجب عکسالعمل تدافعی و تهاجمی در سيستم ايمنی بدن شوند. مهمترين عامل پيشتاز و مستعد سرطان پوست، جهش در DNA سلول بر اثر اشعه ماورای بنفش است که منجر به شروع تراريختی سلول و سرطانی شدن آن می شود.
با توجه به نوع سلول پوستی که دچار تراريختی و سرطان شده است اشکال مختلفی از سرطان پوست وجود دارد که هر کدام نشانه ها و عوارض خاص خود را دارند. شايع ترين اشکال سرطان پوست عبارتند از:
I ـ سرطان سلولهای بنيانی يا پايه (Basal Cell Carcinoma)
IIـ سرطان سلولهای فلسی (Squamous Cell Carcinoma )
IIIـ سرطان سلولهای ملانوسيست ( ملانوما) ( Melanoma)
سرطان سلول های بنيانی
سرطان سلولهای بنيانی شايع ترين نوع سرطان پوست به شمار می آيد و نسبت به ديگر اشکال سلولهای سرطانی پوست خطر کمتری دارد. سرطان سلولهای بنيانی که در پايه اپيدرم (لايه خارجی پوست) قرار دارند سرعت رشد کم و آرام داشته و به ندرت گسترش می يابند.
سبب شناسی سرطان سلولهای بنيانی پوست عبارت است از: در معرض تابش نور شديد آفتاب قرار گرفتن بدن از جمله صورت، گوشها، گردن، سر، شانه ها و پشت، تماس با مواد شيميايی مانند آرسنيک و مواد راديو اکتيو، جراحتهای باز، سوختگی، خالکوبی و واکنشهای حساسيتی نسبت به واکسن.
افرادی که پوست و موی روشن و چشم آبی، سبز و خاکستری دارند و همچنين اشخاصی که مشاغل آنها در فضای باز است و به طور متوالی در معرض نور آفتاب هستند نيز از خطر بالا تری برای ابتلا به سرطان سلولهای بنيانی پوست برخوردارند.
علائم هشدار دهنده سرطان بنيانی پوست
زخمهای بازی که خونريزی در آن پس از سه هفته يا بيشتر ترميم نيافته باشد.
لکه سرخ يا حساسيتی که ممکن است حالت خشکی درد و يا خارش داشته و بهبود نيابد.
بر آمدگی شفافی که به رنگ صورتی- قرمز- سفيد است و يا در افراد با پوستهای تيره به رنگ قهوه ای و سياه نمايان شود و گاهی با خال اشتباه گرفته می شود.
لکه صورتی که با حاشيه بر آمده و فرو رفتگی خشک در مرکز آن همراه است در اين مورد با رشد لکه، رشته های نازک رگهای خونی ممکن است بر سطح آن ايجاد شود.
سرطان سلولهای فلسی پوست
سرطان سلولهای فلسی دومين شکل شايع سرطان پوست به شمار می رود که می تواند تمام بدن از جمله لايه های مخاطی را در بر گيرد.
اکثر اشکال سرطان سلولهای فلسی مدتها به لايه اپيدرم محدود می ماند و در صورت درمان نشدن به لايه های زيرين پوست سرايت کرده و بافتهای ديگر را مورد تهاجم قرار می دهد.
در معرض تابش نور شديد آفتاب قرار گرفتن اعضای بدن مانند صورت، گردن، اطراف گوشها، پوست سر بدون پوشش مو، دست، شانه، پشت بدن و لب پايين دهان از جمله علل ابتلا به اين نوع سرطان است.
زخمهای باز، تابش اشعه ايکس و تماس با مواد شيميايی مانند آرسنيک و فراورده های نفتی از ديگر عوامل ابتلا به سرطان سلولهای فلسی پوست است. درمان توسط داروهای سرکوبگر سيستم دفاعی بدن احتمال ابتلا به اين نوع سرطان پوست را افزايش می دهد. نشانه های ابتلا به اين نوع سرطان در موارد بسيار معدودی در پوستهای سالم ديده شده است که محققان آن را ناشی از عوامل ژنتيکی تلقی می کنند.
علائم هشدار دهنده سرطان سلولهای فلسی پوست
رشد ضايعه زگيل مانند که حالت خشکی پيدا و خونريزی کند.
لکه فلس مانند با حاشيه نامنظم که ممکن است حالت خشکی و خونريزی داشته باشد.
زخم بازی که خونريزی داشته و يا خشک شده و برای مدت طولانی بهبود نيافته باشد.
وجود توده ای برآمده که مرکز آن فرو رفته و خونريزی کند. چنين توده ای ممکن است سريع بزرگ تر شود.
سرطان ملانوما (Melanoma)
سرطان ملانوما رشد بدخيم سلولهای ملانوميسم است. اين سلولها رنگدانه تيره پوست، مو، چشم و خالهای بدن را توليد می کنند. از اين رو تومورهای ملانوما اکثراً قهوه ای و يا سياه است. ولی در موارد معدودی نيز سرطانهای ملانوم رنگدانه توليد نکرده و به رنگ پوست صورتی- قرمز و يا بنفش ظاهر می شوند.
ملانوما از خطرناک ترين انواع اشکال سرطان پوست بشمار می رود. اين نوع سرطان اگر زود تشخيص داده شود درمان ۱۰۰% آن امکان پذير است. اما چنانچه حالت تهماجمی پيدا کرده و به ساير بافتهای بدن سرايت کند درمان آن امکان پذير نخو اهد بود .
اشکال سرطانهای ملانوم به چهار دسته تقسيم می شوند:
ملانو م سطحی :(Superficial Spreading Melanoma) اين نوع ملا نوم به صورت لکه ای مسطح و يا کمی بر آمده با حاشيه نامنظم ظاهر می شود. اين لکه ممکن است به رنگها ی قهوه ای –سياه – قرمز –آبی ويا سفيد نيز ظاهر شود.
لنتيگو ماليگنا (Lentigo maligna)
لنتيگو ما ليگنا مانند ملانومهای سطحی نزديک به سطح پوست رشد می کند و همراه با سايه های برنزه – قهوه ای و يا قهوه ای تيره همراه است. اين سرطان که به آهستگی رشد می کند و ممکن است به ملانوم لنتيگو ماليگنا ( Lentigo maligna melanoma) که حالت تهاجمی دارد تبديل شود.
ملانوم اکرال لنتيجينوس (Acral lentiginous melanoma)
ملانوم اکرال لنتيجينوس قبل از اينکه لا يه های عميق تر پوست را در بر بگيرد، ابتدا به طور سطحی رشد می کند. اين نوع ملانوما با ساير اشکال ملانوم متفاوت است زيرا به شکل سايه های سياه و يا قهوه ای زير ناخنها ، کف پا و يا کف دست نمايان می شود. اين نو ع سرطان از شايع ترين اشکال ملا نوما در بين سياه پوستان آمريکايی و آسيايی است و از جمله نادرترين اشکال ملانوما در بين سياهپوستان آفريقايی است.
ملانوم گره ای (Nodular melanoma)
ملانوم گره ای معمولاً جنبه تهاجمی داشته و زمانی تشخيص داده می شود که سطح آن بر آمده شده است. رنگ اين گره ها اکثراً سياه و بعضی اوقات آبی، خاکستری، سفيد، قهو ه ای، برنزه، قرمز و يا همرنگ پوست است. اين نوع سرطان معمولاً در تنه، پا، دست افراد مسن و بر روی سر مردان ديده می شود. اين نوع سرطان شديد ترين و تهاجمی ترين نوع سرطان ملانوم است.
الگوهای درمانی سرطان پوست
تظاهرات بالينی سرطان پوست در هر شخص متفاوت است از اين رو تعيين درمان مناسب بستگی به سن، وضعيت بدن، سابقه طبی بيمار، پيشرفت بيماری، سازگاری بدن بيمار با دارو و الگوهای مختلف درمانی دارد.
در مجموع الگوهای درمانی سرطان پوست عبارتند از:
جراحی: برداشتن بافت بدخيم و کمی از بافت سالم پوست که روش معمول الگوی درمانی سرطان پوست است و به اشکال مختلف انجام می شود و عبارتند از:
-کرايوتراپی (Cryo surgery) يا استفاده درمانی از سرمای شديد برای تخريب بافت. در اين روش ضايعه بدخيم با استفاده از نيتروژن مايع منجمد شده و در نتيجه آن، سلولهای سرطانی نابود شده و از بين می روند.
-خشکاندن و تخريب بافتهای سرطانی از طريق جريان الکتريکی پرفرکانس (ctrodesiccation) .
- کورتاژ (curettage) يا پاک کردن سطح مبتلا به بيماری با استفاده از کورت (وسيله قاشقی شکل). در اين روش جراح ضايعه بدخيم را تراشيده و به وسيله کورت پاک و تميز می کند.
-پيوند پوست (Graft) که بر روی بستر پوست آسيب ديده ناشی از جراحی و برداشتن توده سرطانی حاصل شده انجام میگيرد.
- درمان ليزری که به وسيله پرتو نوری ليزر، سلولهای سرطانی برداشته شده و از بين می روند.
-جراحی ميکروگرافی مُه (Mohs micrographic surgery) در اين روش ضايعه سرطانی با کمترين صدمه به بافت سالم برداشته می شود و طی آن، جراح با استفاده از ميکروسکوپ مقطع بافت سرطانی را مورد بررسی قرار می دهد تا به طور کامل از نابودی سلول سرطانی اطمينان حاصل کند.
راديوتراپیـ الگوی درمانی ضايعه سرطانی با استفاده از اشعه يونيزان که منجربه انهدام سلولهای سرطانی و کوچک شدن اندازه ضايعه سرطانی می شود.
شيمی درمانیـ استفاده از داروهای شيميايی منجر به انهدام سلولهای سرطانی پوست می شود. برای درمان سرطان پوست دو نوع شيمی درمانی وجود دارد:
-شيمی درمانی موضعی که استعمال لوسيون يا کرم بر روی پوست است که منجربه انهدام سلولهای بدخيم میشود. در اين روش کرم و لوسيونهای شيميايی که معمولا حاوی اسيد تريکلرو-استيک (trichloroacetic acid) هستند روی پوست قرار داده میشوند (نبايد روی پوست ماليده شود).
-شيمی درمانی بالينی که داروهای شيميايی از طريق خوراکی يا تزريق وريدی و يا داخل عضلانی تجويز میشود.
شيمی درمانی الکتريکیـ استفاده از الگوی شيمی درمانی توأم با ارتعاشات الکتريکی جهت مهار کردن رشد فزاينده سرطان پوست.
پرتو درمانی Therapy) photodynamicـ فوتوديناميک تراپی استفاده از رنگ و نور است. در اين شيوه رنگ به داخل يک وريد تزريق و سپس در تمام بدن منتشر می شود. بعد از چند روز، اين رنگ فقط در سلولهای بدخيم باقی می ماند. سپس با تابش نور قرمز رنگ ليزری رنگ درون سلول سرطانی نور را جذب میکند و منجر به عکس العمل فوتوشيميايی که مخرب سلولها است، می شود.
درمان بيولوژيکی يا ايمنولوژيک که مشتمل بر بازسازی، تحريک، هدايت و تقويت سيستم طبيعی دفاعی بدن بيمار است و با استفاده از آنتی بادی و هدايت سيستم دفاعی خود بيمار جهت مبارزه با سرطان صورت می گيرد. استفاده از عواملی مانند اينترفرونـ سلولهايی که فعاليت ضدتوموری مستقيم دارند، و آنتی بادی های مونوکلونال که اثرات تداخل بقاء سلول را دارند، رشد سرطان را کاهش می دهد.
سرطان پوست يکی از شايع ترين و در عين حال قابل پيشگيری ترين سرطان ها است. اکثر اشکال سرطان پوست در نقاط برهنه بدن مانند صورت، دست، ساعد و گوش ايجاد ميشود از اين رو پوست بايد در برابر اشعه خورشيد محفوظ بماند و کرمهای ضد آفتاب مناسب که فاکتور محافظت در برابر آفتاب آنها (SPF) پانزده يا بيشتر است توصيه ميشود.
سرطان پوست چیست؟
سرطان پوست، بیماریی است که سلولهای سرطانی (بدخیم) در لایه های بیرونی پوست بوجود میآیند. پوست، بدن شما را در مقابل گرما، نور، عفونت و جراحت محفوظ نگه میدارد. پوست همچنین آب، چربی و ویتامین D را در بدن ذخیره میکند. پوست دارای لایههای اصلی متعدد و انواع مختلفی از سلولها میباشد. لایه فوقانی پوست، اپیدرم نامیده میشود که حاوی 3 نوع سلول است: سلولهای پهن فلس مانند روی سطح پوست که سلولهای فلسی نام دارند، سلولهای گرد که سلولهای پوست فلسی نام دارند، سلولهای گرد که سلولهای ایه نامیده میشوند و سلولهایی که ملانوسیت نام دارند و رنگ پوست شما را تعیین میکنند.
سلولهای پایه و سلولهای فلسی
انواع مختلفی از سرطانها در پوست شما میتواند ایجاد شود. عمومی ترین سرطانها، سرطان سلولهای پایه یا سرطان سلولهای فلسی است. سرطان پوست در کسانی که پوست روشن دارند و مدت زیادی در آفتاب سپری میکنند، شایعتر است. سرطان پوست میتواند در هر جایی از بدن ایجاد شود، اما در مکانهایی که بیشتر در معرض نور خورشید است مانند صورت، گردن، دستها و بازوها رایجتر است.
سرطان پوست به شکلهای گوناگونی به نظر میرسد عمومی ترین نشانه سرطان پوست تغییر در پوست است: مانند رشد غیر طبیعی یا ایجاد زخمی که ترمیم نمیشود. گاهی اوقات قلنبهای کوچک ظاهر میشود. این قلنبه میتواند صاف، براق یا واکش مانند به نظر آید یا میتواند به رنگ قرمز قهوهای باشد. سرطان پوست ممکن است به لکه پهن قرمز زبر یا فلس مانند باشد. هر درد یا کسالتی در پوست نشانه سرطان نیست ولی به محض دیدن تغیییر در پوست خود آن را جدی گرفته و به پزشک مراجعه کنید.
ملانوم
ملانوم بیماریی است مربوط به پوست که در آن سلولهای سرطان (بدخیم) در سلولهای رنگ دهنده پوست (ملانوسیت) یافت میشود. ملانوم معمولا در بزرگسالان رخ میدهد، اما گاهی اوقات در کودکان و سالخوردگان نیز دیده شده است. پوست، بدن را در مقابل گرما، نور، عفونت و جراحت حفظ میکند. پوست از دو لایه اصلی تشکیل شده است: اپیدرم (لایه بالایی) و درمیس (لایه داخلی). ملانوسیتها در اپیدرم وجود دارند و حاوی ملانین میباشند که رنگ پوست را تعیین میکند. ملانوم گاهی اوقات به ملانوم جلدی یا ملانوم بدخیم معروف است.
ملانوم، نوع بدتری از سرطان پوست در مقایسه با سرطانهای معمولی پوست، سرطان سلول پایه یا سرطان سلولهای فلسی که در سلولها پایه یا سلولهای فلسی اپیدرم شروع میشوند، میباشد. مانند همه سرطانها، ملانوم در صورتی که در آغاز تشخیص داده شود بهتر درمان می شود. ملانوم میتواند به سرعت از طریق دستگاه لنفاوی یا خون در تمامی بخشهای بدن پخش شود.
نشانههای هشدار دهنده ملانوم
عمده نشانههای هشدار دهنده ملانوم عبارتند از: تغییر در اندازه، شکل یا یک خال، خونریزی از خال، احساس خارش، سفت شدن، ایجاد قلنبه، متورم شدن در محل خال یک احساس ناراحتی هنگام دست دادن، ملانوم همچنین میتواند به صورت خال جدید در بدن ایجاد شود. در مردان ملانوم بیشتر در ناحیه تنه (ناحیه از بدن بین شانهها و لگن)، سر یا گردن ایجاد میشود ولی در زنان ملانوم بیشتر روی بازوها و پاها رخ میدهد. اگر این شنانهها در کسی باشد بایستی به دقت توسط پزشک متخصص مورد معاینه قرار گیرد. در صورتی که یک خال یا ناحیه رنگی، طبیعی به نظر نرسد، پزشک با برش ظریفی در پوست و نمونه برداری، وجود یا عدم سرطان را تشخیص خواهد داد. این عمل باید توسط پزشک صورت گیرد و نحوه صحیح انجام کار بسیار اهمیت دارد.
چه عواملی باعث سرطان پوست میشوند؟
آفتاب سوختگی و نور آفتاب
آفتاب سوختگی و اشعه ماورای بنفش به سادگی میتواند به پوست صدمه بزند و این صدمه میتواند موجب سرطان پوست شود. میزان کل تشعشع خورشید طی سالها و در معرض خورشید قرار گرفتن به میزان زیاد که موجب آفتاب سوختگی میشود، میتواند باعث سرطان شود. بیشتر مردم تا سن 18 سالگی 80% در معرض خورشید بودن سراسر عمرشان را تجربه میکنند. بنابراین به والدین توصیه میشود که از کودکان خود محافظت کنند. بونزه شدن، واکنش پوست شما به پرتو فرابنفش است. در واقع برنزه شدن واکنش محافظتی برای جلوگیری از صدمه بیشتر پوست در مقابل نور خورشید است. از سویی این واکنش، پوست شما را از سرطان محافظت نمیکند. بخاطر داشته باشید که سرطان پوست خیلی به کندی رخ میدهد. آفتاب سوختگی که در این هفته در شما ایجاد میشود ممکن است در 20 سال بعد یا بیشتر باعث ایجاد سرطان پوست شود.
وراثت
در صورتی که سابقه سرطان پوست در خانواده شما وجود دارد، شما احتمالا در معرض خطر بیشتری هستید. کسانی که پوست تر دارند و از نژاد اروپای شمالی هستند، بیشتر مستعد سرطان پوست میباشند.
محیط
در حال حاضر میزان پرتو فرابنفش در مقایسه با 50 تا 100 سال گذشته بیشتر است و علت آن کاهش لایه ازون (سوراخ شدن لایه ازون) در جو زمین میباشد. هر چند لایه ازون کمتر شود میزان رسیدن پرتو فرابنفش به زمین بیشتر میشود. سایر عوامل موثر عبارتند از: ارتقاع، عرض جغرافیایی و پوشش ابر. هر چه ارتفاع افزایش مییابد، پرتو فرابنفش قویتر میشود. در عرض جغرافیایی بالاتر، جو نازکتر نمیتواند پرتو فرابنفش را به اندازهای که سطح دریا، تصفیه میشود، کاهش دهد. در خط استوا تشعشع خورشید قویتر است.
در قطب جنوب، شیلی و نیوزلند (زلاندنو) میزان پرتوفرابنفش بویژه در فصل بهار به علت سوراخ شدن لایه ازون در نیمکره جنوبی خیلی بیشتر از میزان طبیعی است، عاملی که بطور واقعی پرتو فرابنفش را کاهش میدهد، پوشش ابر است. آب و هوای مرطوب با پوشش منظم ابر، ممکن است به میزانی کمتر از 50 درصد دارای پرتو فرابنفش باشد. میزان واقعی پرتو تحت تاثیر چگالی ابرها است. اندازه گیریهای لایه اوزن در خطر استوا در سپتامبر 1995، موجود میباشد. گزارشهای سازمان ملل متحد، نشان میدهد که در سال جاری سرعت کاهش لایه ازون بیشتر از آنچه که انتظار میرفت، بوده است. و منطقهای به وسعتی بیش از اروپا، بطور مشخص میزان بیشتری از پرتوفرابنفش را دریافت کرده است.
چگونه میتوان خطر سرطان پوست را کاهش داد؟
آفتاب سوختگی شدید میتواند خطر سرطان را به میزان 50 درصد افزایش دهد. اثر پرتوفرابنفش روی پوست شما بستگی به شدت پرتو و طول مدت در معرض قرار گرفتن آن دارد. نحوه واکنش پوست شما به میزان پرتو تابیده شده به زمینه ژنتیکی تان بستگی دارد. از سویی اگر شما بندرت دچار آفتاب سوختگی میشوید مناطق حساس مانند لبهایتان، بینی و کف دستهایتان را باید محافظت کنید. از طرف انجمن پوست شناسی در مورد سرطان پوست توصیههای زیر ارائه شده است که برای کاهش خطر سرطان پوست به کار ببندید.
خود را در معرض تابش نور خورشید بویژه در اواسط روز و بین ساعات 10 صبح و 3 بعد از ظهر کمتر قرار دهید.
کرمهای ضد آفتاب حداقل با 15-SPF یا بیشتر را در مناطقی از بدن که در معرض نور خورشید میباشد، به کار ببرید.
کرمهای ضد آفتاب را هر دو ساعت یکبار حتی در روزهای ابری به کار ببرید. پس از شنا کردن یا عرق کردن، کرم را مجددا استفاده کنید.
از لباسهایی استفاده کنید که تمام بدن شما را بپوشانید و روی صورت شما سایه ایجاد کنید. (کلاههای لبهدار هم بر صورت و هم بر پشت گردن شما سایه میافکند.)
از کودکان خود مراقبت کنید. از در معرض قرار گرفتن آنها در نور خورشید بویژه زمانی که شدت دارد (بین ساعت 10 صبح تا 3 بعد از ظهر) خودداری کنید. در ضمن کرمهای ضو آفتاب در کودکان 6 ماهه و بالاتر استفاده کنید. از مصرف کرمهای ضد آفتاب برای کودکان کمتر از 6 ماه جددا خودداری کنید. از در معرض قرار گرفتن کودک کمتر از 6 ماه در نور خورشید جددا باید خودداری کنید.
سلول هاي پوست سالم به شكلي طبيعي تقسيم و زياد شده تا جايگزين سلول هاي مرده و باعث رشد پوست جديد شود. سرطان پوست يك بيماري است كه در آن سلول هاي پوست توانايي تقسيم و رشد طبيعي را از دست مي دهند. سلول هاي غير طبيعي به شكلي غيرقابل كنترل رشد كرده و توده اي تشكيل مي شود كه به آن «تومور» مي گويند. وقتي سلول هاي غيرطبيعي از پوست منشا گرفته باشند اين توده به نام تومور پوست خوانده مي شود.
يك تومور پوست مي تواند خوش خيم يا بدخيم باشد. تومور خوش خيم به چند لايه سلول محدود مي شود و به بافت ها و اندام هاي اطراف خود حمله نخواهد كرد، اما اگر تومور به بافت هاي اطراف گسترش يابد به آن بدخيم يا سرطاني مي گويند. خوشبختانه اكثر تومور هاي پوستي خوش خيم هستند. برخي از سرطان هاي پوست قابليت ايجاد متاستاز يا دست اندازي به بافت هاي اطراف را دارند. اين تومورها به بخش هاي ديگر بدن منتشر شده و تومورهاي تازه اي ايجاد مي كنند. سرطان هاي پوست كه به بافت هايي نظير مغز يا كبد متاستاز مي دهند به شدت زندگي را تهديد مي كنند.
پوست وسيع ترين بافت بدن است و وظيفه بسيار مهم حفاظت مكانيكي بدن در برابر عوامل خارجي را بر عهده دارد. اگر پوست نباشد، انسان خيلي سريع در اثر ابتلا به عفونت هاي خطرناك از بين خواهد رفت. جدا از اين، پوست از،ازدست رفتن آب و ساير مايعات بدن جلوگيري كرده، باعث ذخيره چربي، خنك شدن بدن و توليد ويتامين D مي شود. پوست 3 لايه دارد كه اپيدرم لايه خارجي، درم لايه مياني و چربي لايه داخلي آن را تشكيل مي دهند. سرطان پوست از اپيدرم آغاز مي شود. اپيدرم 3 دسته سلول دارد كه هر كدام از آنها مي توانند سرطاني شوند.
حقايقي درباره ابتلا به سرطان پوست
سالانه حدود 3/1ميليون نفر در آمريكا دچار سرطان پوست مي شوند. در كل 3 نوع سرطان پوست وجود دارد كه نادرترين آنها خطرناك ترين شان است. اغلب افراد مبتلا به سرطان پوست بيش از 50 سال سن دارند. كودكاني كه در معرض تابش بيش از حد نور خورشيد قرار مي گيرند، بيشتر در خطر ابتلا به سرطان پوست هستند. در برخي از نژادها مثل نژاد سفيد، ابتلا به برخي انواع سرطان پوست بيشتر گزارش شده است. البته برخي عوامل ژنتيك و ارثي هم در احتمال ابتلا به سرطان پوست مثل ساير سرطان ها موثر هستند. در عين حال احتمال ابتلا به سرطان پوست با توجه به تخريب وسيع لايه ازن در اطراف كره زمين به شكل چشمگيري افزايش يافته است. تشخيص اوليه و سريع مي تواند از عوارض بسيار خطرناك سرطان هاي پوست جلوگيري كند. معاينات منظم و ساده مي تواند در اين راه بسيار موثر باشد، چون اگر سرطان هاي پوست در مراحل اوليه تشخيص داده شوند تقريبا صد در صد قابل درمان هستند.
دقيق ترين راه تشخيص سرطان پوست، بيوپسي يا نمونه برداري از بافت مورد نظر است. با بيوپسي ها كه عمدتا توسط تيغ جراحي و تحت بي حسي موضعي صورت مي گيرد مي تواند به طور دقيق نوع و شدت بدخيمي تومور را تشخيص داد. معاينات منظم ساده به خصوص در افرادي كه سابقه ابتلا به سرطان پوست را دارند مي تواند پزشك را نسبت به احتمال آغاز يك تومور پوستي مشكوك سازد. در اين صورت با انجام بيوپسي تشخيص قطعي شده و درمان آغاز مي شود.
چه كساني در معرض خطر هستند؟
تقريبا هر كسي ممكن است مبتلا به سرطان پوست شود. به رغم اينكه اغلب موارد ابتلا به سرطان پوست در افراد 50 سال به بالا ديده مي شود، اما امكان ابتلا در سنين پايين تر نيز وجود دارد. در كل مقدار مواجهه هر كس با اشعه ماوراي بنفش در طول زندگي، شانس ابتلا به سرطان پوست را براي آن فرد تعيين مي كند. برخي عوامل فردي نيز در ابتلا به سرطان پوست موثر هستند. افرادي كه پوست روشن دارند و زود دچار كك و مك مي شوند يا وقتي در معرض آفتاب قرار مي گيرند به جاي برنزه شدن مي سوزند بيشتر در معرض خطر قرار دارند. افرادي با موي بور يا سرخ يا افراد چشم آبي اغلب پوست حساسي دارند و بايد بيشتر مراقب خود باشند. زندگي در مناطق مجاور خط استوا نيز خطر ابتلا به سرطان پوست را افزايش مي دهد، چون نور خورشيد در اين نواحي قويتر است. كساني كه عمدتا بيرون از منزل و زير نور آفتاب كار مي كنند نيز در معرض خطر قرار دارند. به اين فهرست بايد افرادي كه سابقه ابتلا به سرطان پوست را داشته اند افزود. اين افراد بايد تا حد امكان كمتر در معرض اشعه ماوراي بنفش قرار گيرند.
بازال سل كارسينوما (سرطان بدخيم سلول هاي پايه اي)، اسكواموس سل كار سينوما (سرطان بدخيم سلول هاي سنگفرشي) و ملانوما (سرطان بدخيم سلول هاي سازنده رنگدانه ملانين) انواع بدخيم سرطان پوست هستند كه ملانوما خطرناكترين و كشنده ترين نوع سرطان پوست و يكي از ترسناكترين انواع سرطان ها محسوب مي شود.
+ نوشته شده در 2007/4/17 ساعت 0:28 توسط dramjadi
|